Innoneuromedycyna

Choroby układu nerwowego stanowią największe wyzwanie współczesnej medycyny i systemu opieki zdrowotnej.  Z jednej strony wynika to ze złożoności mózgu człowieka, który bez wątpienia stanowi jeden z najbardziej skomplikowanych znanych nam tworów przyrody. Ponad 80 mld komórek nerwowych, połączonych tysiącami synaps z innymi neuronami, a do tego podobnie wielka liczba komórek glejowych tworzą łącznie sieć o złożoności trudnej do wyobrażenia, a jednocześnie określającej naszą umysłowość. Z drugiej strony, koszty terapeutyczne i społeczne chorób układu nerwowego – ocenia się, że mówimy tu o 800 mld Euro rocznie w Unii Europejskiej – przekraczają łączne wydatki UE na zwalczanie nowotworów, chorób układu krążenia i cukrzycy! Co więcej, koszty chorób mózgu będą rosły, biorąc pod uwagę postępujące starzenie się społeczeństw, brak możliwości odtwarzania komórek nerwowych w trakcie życia człowieka oraz stresogenne tempo i złożoność życia zawodowego oraz prywatnego. Według przewidywań, w ciągu 20 lat, depresja stanie się głównym wyzwaniem medycyny rozwiniętych społeczeństw.Warto podkreślić, że przewlekłość chorób mózgu często dramatycznie upośledza codzienne życie i niejednokrotnie utrudnia pracę zawodową. Stwarza to najbardziej brzemienne konsekwencje dla rodzin chorych i całych społeczeństw.

Innoneuromed_Zdj_2Wśród innych coraz częstych i terapeutycznie atrakcyjnych grup schorzeń układu nerwowego należy wymienić padaczkę, nowotwory mózgu i neuronalne procesy zapalne oraz choroby neurozwyrodnieniowe (np. Alzheimera, Parkinsona, itd.).

Przedstawiona sytuacja sprawia, że poszukiwanie i wdrażanie nowych terapii schorzeń układu nerwowego stanowi jedną  z najważniejszych potrzeb innowacyjnej medycyny. Klasyczne podejście w tym zakresie było nacelowane na ingerencje w czynność neuroprzekaźników, kontrolujących aktywność neuronalną. Osiągnięcia neurobiologii pozwalają jednak na znaczące rozszerzenie repertuaru potencjalnych kierunków leczniczych. Obecnie, nowych leków należy poszukiwać wśród cząsteczek modyfikujących różne formy przekazywania informacji do komórek układu nerwowego – zarówno neuronów, jak i gleju – jak też rozprzestrzeniania się w nich informacji. Można tu zwrócić uwagę na otaczającą komórki (i synapsy) macierz zewnątrzkomórkową i uwalnianie z niej (w wyniku trawienia enzymatycznego) różnorakie substancje czynne, takie jak neurotrofiny, czy tez ligandy receptorów błonowych.

Procesy enzymatyczne i ich patogenne zaburzenia na zewnątrz i wewnątrz komórek wydają się szczególnie atrakcyjne w kontekście innowacyjnych terapii. Nowym obszarem badawczym o wielkich możliwościach diagnostycznych i leczniczych jest zdefiniowanie roli małych cząsteczek RNA (miRNA) w podłożu różnych chorób. Nie można nie dostrzec, że przeprowadzone w ostatnich latach wysoko przepustowe badania polimorfizmów genów oraz profilu białek wskazują jednoznacznie na szczególną podatność plastyczności synaptycznej (czyli reorganizacji sieci neuronalnej zachodzącej pod wpływem przetwarzania informacji) na zaburzenia prowadzące do głównych schorzeń psychicznych, takich jak schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, autyzm, czy też uzależnienia. Roczny koszt ich leczenia w UE to 500 mld euro.

Nowatorskie podejście do leczenia różnych chorób układu nerwowego to także zastosowanie komórek macierzystych, czy to jako modeli chorób (po zróżnicowaniu neuronalnym indukowalnych komórek macierzystych pobranych z tkanek obwodowych pacjentów), czy jako dostarczyciela czynników troficznych w ognisku choroby, czy wręcz źródła nowych, zdrowych komórek.

Slider_4